ENPada 24 September 2026, Kementerian Pelancongan, Seni dan Budaya (MOTAC) mengumumkan bahawa Malaysia akan menyertai Brunei, Indonesia dan Singapura dalam pencalonan pelbagai negara bagi zapin untuk Senarai Perwakilan Warisan Budaya Tidak Ketara Kemanusiaan UNESCO. Bagi sesiapa yang mengikuti kerjasama budaya di Asia Tenggara, ini ialah kajian kes yang berguna tentang bagaimana warisan boleh dikongsi dan bukannya dipertikaikan.
Zapin ialah bentuk tarian dan muzik tradisional yang terdapat di seluruh Asia Tenggara maritim. Menurut kementerian, bentuk-bentuk berkaitan di rantau ini dikenali dengan nama seperti Jipin, Jepin, Japin, Dana, Dincak dan Dambus. Kepelbagaian itulah sebabnya dokumen pencalonan bersama amat wajar: tradisi ini milik rangkaian komuniti, bukan milik satu ibu negara sahaja.
MOTAC menjelaskan dengan nyata semangat di sebalik pencalonan ini. Kementerian menyatakan pencalonan itu mencerminkan warisan yang dikongsi dan hubungan lama merentasi rantau maritim, dan bukannya tuntutan hak milik, hak harta intelek atau eksklusiviti budaya. Kementerian menambah bahawa Malaysia berharap dapat mengangkat profil antarabangsa zapin dan membantu melindunginya daripada pengambilan secara tidak wajar.
Para pengamal berada di tengah-tengah proses ini. MOTAC berkata rundingan dengan pihak berkepentingan masih diteruskan supaya komuniti yang memelihara zapin memberikan persetujuan mereka. Di Malaysia, seni ini sudah menjadi sebahagian daripada pendidikan formal, kurikulum universiti, latihan belia dan bengkel komuniti. Aktiviti bersama yang dirancang termasuk persembahan, bengkel, pertukaran belia dan festival serantau.
Garis masanya jelas. Dokumen pencalonan rasmi dijadual diserahkan kepada UNESCO selewat-lewatnya pada 31 Mac 2027, dengan penyenaraian disasarkan pada kitaran 2028/2029.
Mengapa ini penting di luar gelanggang tarian? Kerana model di sebalik pencalonan zapin, iaitu penjagaan bersama, persetujuan komuniti dan pemeliharaan berasaskan pendidikan, ialah model yang sama yang menjayakan pertukaran budaya Malaysia-China. Malaysia dan China sudah berbincang tentang melindungi warisan Jalan Sutera Maritim bersama-sama, dan proses zapin menunjukkan bagaimana negara jiran boleh membina dokumen bersama tanpa menghapuskan identiti tempatan. Logik yang sama terpakai dalam pendidikan: kerjasama pendidikan Malaysia-China dan kerjasama TVET Malaysia-China cenderung berjaya apabila para pengamal dan golongan muda diletakkan di tengah-tengah.
Bagi Persatuan Kebudayaan dan Pendidikan Malaysia-China (MCCEA), pengajarannya bersifat praktikal. Diplomasi budaya paling kukuh apabila dibina atas program antara rakyat, seperti bengkel, pertukaran belia dan festival bersama, dan bukan semata-mata pengisytiharan. Kami akan memantau dokumen zapin ini dengan teliti menjelang tarikh akhir Mac 2027.
Sumber: Bernama, “Malaysia Joins Regional Bid To Nominate Zapin For UNESCO Heritage List, MOTAC” (24 September 2026); Malay Mail, “Singapore, Malaysia, Brunei and Indonesia unite to seek UNESCO listing for zapin” (24 September 2026); The Star, “Singapore joins Brunei, Malaysia and Indonesia in nominating famous Malay art Zapin for Unesco’s list” (25 September 2026).
中文摘要
马来西亚旅游、艺术及文化部于2026年9月24日宣布，马来西亚将与文莱、印度尼西亚和新加坡联合申报“沙漂舞”（Zapin），列入联合国教科文组织人类非物质文化遗产代表作名录。文化部强调，此举体现的是共享遗产与区域情谊，而非主张所有权或文化排他性。正式申报文件须在2027年3月31日前提交，目标是2028/2029年度审议。这种以社群同意、青年交流与教育传承为基础的合作模式，对推进马中文化交流与马中教育合作同样具有借鉴意义，也是马中文化教育协会所倡导的方向。
Mengenai MCCEA: Persatuan Kebudayaan dan Pendidikan Malaysia-China (MCCEA), No. Pendaftaran PPM-034-10-08072025, komited untuk memajukan kerjasama antara Malaysia dan China dalam bidang budaya, pendidikan dan TVET, dengan pandangan ke arah ASEAN dan masyarakat antarabangsa. Laman web: www.mccea.org.my
